เปลี่ยนพื้นที่ว่างให้เกิดประโยชน์ ลดต้นทุน และสร้างรายได้ตลอดปี 🌱
สวนยางพาราไม่จำเป็นต้องสร้างรายได้จากการจำหน่ายน้ำยางเพียงอย่างเดียว เพราะพื้นที่ระหว่างแถวยางและทรัพยากรภายในสวนยังสามารถนำมาบริหารจัดการให้เกิดประโยชน์ สร้างรายได้เพิ่มเติม ลดต้นทุนการผลิต และเพิ่มความมั่นคงให้แก่ครัวเรือนเกษตรกรได้
สำนักงานเกษตรอำเภอศรีสงคราม ขอเผยแพร่องค์ความรู้จาก นายประสงค์ น้อยนาง เกษตรกรต้นแบบ ศพก.เครือข่าย และประธานกลุ่มแปลงใหญ่บ้านดงน้อย ตำบลสามผง อำเภอศรีสงคราม จังหวัดนครพนม ผู้พัฒนาแนวทางบริหารจัดการสวนยางพาราจากประสบการณ์จริง โดยยึดหลัก “ลดต้นทุน เพิ่มรายได้ และใช้ทรัพยากรทุกส่วนให้เกิดประโยชน์สูงสุด”
จากเดิมที่สวนยางพารามีรายได้หลักจากน้ำยาง นายประสงค์ได้ปรับพื้นที่ให้เป็นระบบเกษตรผสมผสาน ทั้งการปลูกพืชแซม เลี้ยงสัตว์ ผลิตปุ๋ยอินทรีย์ จัดการระบบน้ำ และนำนวัตกรรมดิจิทัลมาช่วยบริหารจัดการ จนสามารถสร้างรายได้หลายช่องทาง พร้อมลดต้นทุนและเพิ่มความมั่นคงให้แก่ครัวเรือน
6 แนวทางเพิ่มรายได้ในสวนยางพารา
1. ปลูกพืชแซมในสวนยางพารา
ใช้พื้นที่ว่างระหว่างแถวยางปลูกพืชที่เหมาะสมกับสภาพพื้นที่ เช่น สละอินโด ขิง ข่า ตะไคร้ กล้วย หรือพืชผักตามฤดูกาล ช่วยสร้างรายได้ก่อนและระหว่างช่วงกรีดยาง ลดวัชพืช และเพิ่มความหลากหลายภายในสวน
2. เลี้ยงหมูในสวนยาง
นำเศษพืชหรือผลผลิตบางส่วนในสวนมาใช้เป็นอาหารสัตว์ และนำมูลหมูมาผลิตเป็นปุ๋ยอินทรีย์ ช่วยลดค่าอาหารสัตว์ ลดค่าปุ๋ย และสร้างรายได้เพิ่มเติมจากการจำหน่ายหมูหรือการแปรรูปผลิตภัณฑ์
3. เลี้ยงปลาดุก กบ และหอยเชอรี่สีทอง
จัดทำบ่อหรือวงบ่อในพื้นที่ว่างสำหรับเลี้ยงสัตว์น้ำ เป็นแหล่งอาหารโปรตีนภายในครัวเรือน และสามารถจำหน่ายเป็นรายได้เสริมได้ตลอดปี โดยควรดูแลคุณภาพน้ำและควบคุมปริมาณการเลี้ยงให้เหมาะสม
4. ผลิตปุ๋ยอินทรีย์และน้ำหมักชีวภาพ
นำมูลสัตว์ เศษอาหาร เศษพืช และวัสดุเหลือใช้ในสวนมาผลิตปุ๋ยหมักหรือน้ำหมักชีวภาพ ใช้บำรุงดินและพืช ลดการพึ่งพาปุ๋ยเคมี พร้อมช่วยหมุนเวียนทรัพยากรภายในสวนให้เกิดประโยชน์
5. ใช้ระบบน้ำอัจฉริยะและพลังงานแสงอาทิตย์
ติดตั้งระบบน้ำหยดหรือมินิสปริงเกลอร์ร่วมกับพลังงานแสงอาทิตย์ ช่วยให้น้ำแก่พืชอย่างสม่ำเสมอ ลดค่าไฟฟ้า ลดแรงงาน และเพิ่มประสิทธิภาพการผลิต โดยเฉพาะพืชแซมที่ต้องการน้ำในช่วงฤดูแล้ง
6. ใช้ทรัพยากรหมุนเวียนภายในสวน
เศษใบไม้ เศษพืช มูลสัตว์ และวัสดุเหลือใช้ สามารถนำกลับมาใช้เป็นอาหารสัตว์ ปุ๋ยอินทรีย์ หรือวัสดุคลุมดิน ช่วยลดของเสีย ลดต้นทุน และเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม
เปลี่ยนสวนยางเชิงเดี่ยว สู่สวนยางสร้างรายได้ตลอดปี
หัวใจสำคัญของการทำเกษตรผสมผสานในสวนยาง คือ การวางแผนให้กิจกรรมแต่ละส่วนเกื้อกูลกัน ใช้พื้นที่และทรัพยากรอย่างคุ้มค่า ไม่พึ่งพารายได้เพียงช่องทางเดียว และเลือกกิจกรรมให้เหมาะสมกับแรงงาน เงินทุน ตลาด และสภาพพื้นที่ของแต่ละครัวเรือน
“อย่าปล่อยให้สวนยางพาราสร้างรายได้แค่น้ำยาง แต่ให้ทุกตารางเมตรของสวนสร้างมูลค่าได้ตลอดทั้งปี”
การปรับเปลี่ยนไม่จำเป็นต้องดำเนินการพร้อมกันทั้งหมด เกษตรกรสามารถเริ่มจากกิจกรรมขนาดเล็กที่ตนเองถนัด ทดลองเรียนรู้ บันทึกต้นทุนและรายได้ ก่อนขยายผลอย่างเป็นระบบ เพื่อให้สวนยางเป็นแหล่งอาหาร แหล่งรายได้ และสร้างความมั่นคงให้ครอบครัวอย่างยั่งยืน
จัดทำและเผยแพร่โดย
สำนักงานเกษตรอำเภอศรีสงคราม
กรมส่งเสริมการเกษตร กระทรวงเกษตรและสหกรณ์
https://drive.google.com/file/d/1UwFoMfSYqFUpnHnX9fc_w6ZbfqCmEv2T/view?usp=sharing