วันที่ 26 มกราคม 2569 เวลา 7.00 น. นางวิไล อุตส่าห์ เกษตรจังหวัดนครพนม ร่วมพิธีเปิดงานนมัสการองค์พระธาตุพนม ประจำปี 2569 ซึ่งมีนายมงคล สุระสัจจะ ประธานวุฒิสภา เป็นประธานในพิธีเปิด ณ บริเวณหน้าวัดพระธาตุพนม อำเภอธาตุพนม จังหวัดนครพนม พระธาตุพนมวรมหาวิหารเป็นเจดีย์บรรจุพระบรมสารีริกธาตุส่วนที่เป็น “พระอุรังคธาตุ” หรือกระดูกหน้าอกขององค์พระสัมมาสัมพุทธเจ้า ซึ่งเป็นแห่งเดียวที่ปรากฏหลักฐานชัดเจน อีกทั้งยังเป็นหลักเมืองและสถานที่สถิตของ “เจ้าเฮือนสามพระองค์” ทำหน้าที่ปกปักรักษาองค์พระธาตุพนม ผู้คน และบ้านเมืองในแถบลุ่มแม่น้ำโขงมาแต่โบราณ ด้วยเหตุนี้ ในช่วงวันมาฆบูชา ขึ้น 15 ค่ำ เดือน 3 ของทุกปี ซึ่งเป็นช่วงหลังฤดูการเก็บเกี่ยว ชาวบ้านทั้งสองฝั่งแม่น้ำโขงจะเดินทางนำข้าวใหม่และผลผลิตทางการเกษตร หรือที่เรียกว่า “ข้าวพืชภาค” มาถวายเป็นพุทธบูชา และแสดงความเคารพต่อองค์พระธาตุพนม หรือที่เรียกว่า “เสียค่าหัว”
องค์พระธาตุพนมได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นโบราณสถานแห่งชาติ เป็นศูนย์รวมแห่งความศรัทธาและความผูกพันของประชาชนสองฝั่งโขง และเป็นพุทธสถานสำคัญที่มีความโดดเด่นในระดับสากล โดยได้รับการบรรจุในบัญชีรายชื่อเบื้องต้น (Tentative List) ของศูนย์มรดกโลก เมื่อวันที่ 12 กรกฎาคม 2560 นอกจากนี้ งานนมัสการพระธาตุพนม พิธีอัญเชิญพระอุปคุต พิธีถวายข้าวพืชภาค และบุญเสียค่าหัวข้าโอกาส ยังได้รับการประกาศขึ้นบัญชีเป็นมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมของชาติ นับเป็นความภาคภูมิใจและทุนทางวัฒนธรรมที่สำคัญของจังหวัดนครพนม
สำหรับงานนมัสการองค์พระธาตุพนม ประจำปี 2569 จังหวัดนครพนมกำหนดจัดขึ้นระหว่างวันที่ 26 มกราคม ถึงวันที่ 3 กุมภาพันธ์ 2569 รวม 9 วัน 9 คืน โดยมีกิจกรรมสำคัญประกอบด้วย พิธีอัญเชิญพระอุปคุตขึ้นจากแม่น้ำโขง พิธีถวายข้าวพืชภาคและบุญเสียค่าหัว พิธีถวายเครื่องสักการะและผ้าห่มองค์พระธาตุพนม ขบวนแห่กองบุญ กิจกรรมทำวัตรเช้า ตักบาตรข้าวเหนียว ฟังธรรมเทศนา ทำวัตรเย็น พิธีเวียนเทียนรอบองค์พระธาตุพนม การรำบูชาองค์พระธาตุพนม การแสดงศิลปวัฒนธรรม นิทรรศการหมู่บ้านศีล 5 และการจำหน่ายผลิตภัณฑ์ชุมชนจากทั้ง 12 อำเภอ
